TCM ROADS — program za projektovanje puteva

Korisničko uputstvo

Modul POPREČNI PROFILI

Teren i tabele · tipski profil · kolovoz, bankine, slojevi KK, kosine, kanali · kotiranje · planimetrisanje i zapremine · iskolčenje

Verzija uputstva1.0

Datum izdanjaseptembar 2026.

ProgramTCM ROADS (AutoCAD / Civil 3D 2020–2026)

Webwww.tcmroads.com

Sadržaj

1. Uvod
2. Pokretanje modula i korisnički interfejs
3. Teren i tabela
4. Projektovanje
1. 4.1 Tipski profil
2. 4.2 TCS (klasično)
5. Izvoz i iskolčenje
1. 5.1 Iskolčenje
6. Planimetrisanje i zapremine
1. 6.1 Planimetrisanje
2. 6.2 Zapremine
7. Elementi kolovozne konstrukcije (KK)
8. Kotiranje
9. Uređenje elemenata
10. Kanali
1. 10.1 Kanal / jarak
11. Zatvaranje modula
1. 11.1 Zatvori modul Poprečni
12. Primer: od terena do zapremina i iskolčenja
13. Rešavanje problema i česta pitanja
14. Dodatak A — spisak komandi modula Poprečni profili
15. Dodatak B — lejeri modula Poprečni profili
16. Istorija verzija uputstva

1. Uvod

Modul POPREČNI PROFILI programa TCM ROADS služi za crtanje poprečnih preseka terena duž osovine i projektovanje poprečnog profila puta na njima: tabele, kolovoz (niveleta), bankine, slojevi kolovozne konstrukcije, kosine, kanali, kotiranje nagiba, visina i dužina, planimetrisanje površina, zapremine zemljanih radova i tačke za iskolčenje. Ovo uputstvo opisuje svaku komandu modula.

1.1 O ovom uputstvu

Uputstvo prati ribbon tab Poprecni-TCM s leva na desno: Teren i Tabela → Projektovanje → Izvoz i iskolčenje → Planimetrisanje → Elementi KK → Kotiranje → Uređenje → Kanali → Zatvori. Svaka komanda ima karticu sa delovima Gde se nalazi, Namena, Postupak, slike i tabelu opcija, uz savete i napomene.

Slike prikazuju izgled prozora i rezultata u crtežu. Brojevi, imena osa, profila, lejera i fajlova su primeri (osovina OSA-1, 63 profila na 20 m, kolovoz 2 × 3.25 m + 0.30 m, bankine 1.00 m). Kliknite na sliku da je uvećate.

Polje za pretragu na vrhu stranice pronalazi komandu po imenu (npr. TCMPOPKOLOVOZ) ili pojmu („bankina“, „planimetrija“, „iskolčenje“).

1.2 Sistemski zahtevi i preduslovi

Stavka	Opis
AutoCAD / Civil 3D	2020 – 2024 i 2025 – 2026, isti skup funkcija.
BricsCAD / GstarCAD	Ribbon tab i komande rade; pojedini interaktivni prikazi mogu se razlikovati.
Licenca	Svaka komanda proverava licencu pri pokretanju.
Osovina i poprečne ose	Osovina iz modula Situacija sa poprečnim osama (ili štapićima stacionaže) — na njima se crtaju profili.
Teren	3D teren (TIN / 3DFACE) iz modula Teren u trenutnom crtežu, ili snimljen teren poprečnih profila (`.popr` / CSV) u folderu projekta.
Niveleta i kolovoz	Za kolovoz: niveleta iz modula Podužni profil, širine traka (`TCMKOLSIR`) i poprečni nagibi (`TCMNAGIB`) iz Situacije.
Jedinice	Metri; nagibi u % ili 1:x; debljine slojeva u cm.

1.3 Osnovni pojmovi

Pojam	Značenje
Poprečni profil (presek)	Presek terena i projekta upravno na osovinu, na stacionaži poprečne ose. U crtežu: okvir sa skalom kota, linija terena i tabela.
Offset	Horizontalno rastojanje od ose (levo −, desno +).
Tabela profila	Rubrike ispod preseka: TEREN (kote), rastojanje, NIVELATA (kote projekta), rastojanje. Definiše je tip tabele (TCM-1, TCM-2…).
Referentna kota	Kota dna okvira (skale) profila; iznad nje ostaje mesto za konstrukciju.
Kolovoz (NIVELATA)	Gornja linija kolovoza: kota iz podužnog profila, širine traka i poprečni nagibi.
Bankina	Pojas uz ivicu kolovoza (širina a, nagib b/c %) — između kolovoza i kosine.
Slojevi KK	Slojevi kolovozne konstrukcije (habajući, noseći, tampon…) ispod nivelete: debljina a, nagib b, pomak c.
Kosina	Nagib 1:x od bankine do terena (usek) ili do terena/humusa (nasip).
Planimetrija F(…) / L(…)	Površina (F) ili dužina (L) jedne količine na profilu (npr. F(Iskop)=5.95) — osnov za zapremine.
Zapremina	V ≈ (Fᵢ + Fᵢ₊₁)/2 · Δs — metoda srednjih površina između susednih profila.

1.4 Preporučeni tok rada

1. TerenTCMPOPPRF

→

2. KolovozTCMPOPKOLOVOZ

→

3. Bankine, slojeviTCMPOPBANKINA, TCMPOPSLOJ

→

4. Kosine, kanaliTCMPOPKOSINA, TCMKANAL

→

5. Kotiranjenagibi, kote, dužine

→

6. Količineplanimetrija, zapremine, iskolčenje

U Situaciji napravite osovinu sa poprečnim osama; u Terenu 3D teren; u Podužnom profilu niveletu.
Otvorite modul: TCM-ROADS › Poprečni profili, pa nacrtajte teren profila (Teren profila).
Nacrtajte Kolovoz, zatim Bankinu, Slojeve kolovoza, Kosinu i po potrebi Kanal — ili sve odjednom sa Tipskim profilom.
Proverite sklop u 3D pregledu; pojedinačne izmene u Uredi profil, Uređenje alatima i Briši elemente.
Kotirajte nagibe, kote, dužine i nadvišenje.
Planimetrišite površine (Planimetrisanje), izračunajte Zapremine i pripremite Iskolčenje.

2. Pokretanje modula i korisnički interfejs

2.1 Otvaranje modula

Modul se otvara sa glavnog taba TCM-ROADS dugmetom Poprečni profili. Pojavljuje se tab Poprecni-TCM i klasičan meni TCM POPREČNI. Modul ostaje otvoren dok ga ne zatvorite; ostali moduli mogu biti otvoreni istovremeno.

Slika 1. Ribbon tab Poprecni-TCM — svi paneli. — **Slika 1.** Ribbon tab **Poprecni-TCM** — svi paneli.

2.2 Ribbon tab Poprecni-TCM

Slika 2. Levi deo taba: Teren i Tabela, Projektovanje, Izvoz i iskolčenje, Planimetrisanje, Elementi KK. — **Slika 2.** Levi deo taba: Teren i Tabela, Projektovanje, Izvoz i iskolčenje, Planimetrisanje, Elementi KK.

Slika 3. Desni deo taba: Kotiranje, Uređenje, Kanali, Zatvori. — **Slika 3.** Desni deo taba: Kotiranje, Uređenje, Kanali, Zatvori.

Panel	Sadržaj
Teren i Tabela	Teren profila, 3D pregled, Uredi teren, Uredi tabelu, Obriši profil.
Projektovanje	Tipski profil (`TCMPOPTIP`), TCS klasično (`TCMTCS`).
Izvoz i iskolčenje	Iskolčenje (`TCMISKOLCENJE`).
Planimetrisanje	Planimetrisanje (`TCMPLANIMETRISANJE`), Zapremine (`TCMZAPREMINA`).
Elementi KK	Kolovoz, Bankina, Slojevi kolovoza, Uredi profil, Kosina, Briši elemente.
Kotiranje	Kotiranje nagiba, Nadvišenje, Kotiranje visina, Dužine.
Uređenje	Produženje, Skraćenje, Linija, Pomeri.
Kanali	Kanal / jarak (`TCMKANAL`).
Zatvori	TCM Projekat panel i zatvaranje modula.

2.3 Klasičan meni „TCM POPREČNI“

Sve komande su i u meniju TCM POPREČNI, u podmenijima Teren i Tabela, Projektovanje, Planimetrisanje, Izvoz i iskolčenje, Elementi KK, Kotiranje, Uređenje i Kanali, uz stavku Zatvori modul Poprečni.

Slika 4. Klasičan meni TCM POPREČNI sa otvorenim podmenijem Elementi KK. — **Slika 4.** Klasičan meni **TCM POPREČNI** sa otvorenim podmenijem Elementi KK.

2.4 Izbor osovine i opsega profila

Ako u crtežu postoji samo jedna osovina, bira se automatski; inače se otvara izbor osovine. Većina komandi ima isti izbor opsega profila: Svi profili, Između profila (prvi – poslednji), Jedan profil ili Izabrani profili (lista, npr. 1,2,5-8). Dugme ⌖ bira profil klikom u crtežu.

Slika 5. Kompletan poprečni profil: teren (zeleno), humus (braon), kolovoz (crveno) sa slojevima KK, bankine (žuto), kosine (plavo), kanal (narandžasto), planimetrija i tabela. — **Slika 5.** Kompletan poprečni profil: teren (zeleno), humus (braon), kolovoz (crveno) sa slojevima KK, bankine (žuto), kosine (plavo), kanal (narandžasto), planimetrija i tabela.

3. Teren i tabela

3.1 Teren profila

TCMPOPPRF

Ribbon: Poprecni-TCM › Teren i Tabela › Teren profila
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Teren i Tabela › Teren profila
Komandna linija: TCMPOPPRF

Namena

Crta poprečne profile terena na svim (ili izabranim) poprečnim osama osovine: okvir sa skalom kota, liniju terena, liniju humusa i tabelu — bez kolovoza i sklopa. Profili se raspoređuju u mrežu kolona × redova.

Postupak

Pokrenite komandu i izaberite osovinu (jedina se bira automatski).
Ako su profili već nacrtani, izaberite: Obriši postojeći teren i nacrtaću novi, Ostavi postojeći i dodaj novi (pored) ili Otkaži.
Program pronalazi poprečne ose ose (i štapiće stacionaže) i otvara prozor Unos terena.
Izaberite tip tabele, razmeru, izvor terena, opseg profila, širine i visinu, referentnu visinu i raspored, pa kliknite OK.
Kliknite mesto prvog profila u crtežu; ostali se ređaju po mreži.

Slika 6. Profili terena već postoje. — **Slika 6.** Profili terena već postoje.

Slika 7. Prozor Unos terena za poprečne profile.

Opcija / polje	Značenje
1. Tip tabele	Tip tabele profila (TCM-1, TCM-2…); Definiši tip tabele… otvara uređivanje tipova.
Razmera crteža / Povećanje X, Y	Razmera (npr. 1:100) i dodatno uvećanje po X i Y; 🔒 zaključava odnos.
2. Ulazna datoteka — teren	* TRENUTNI CRTEŽ * — uzorkovanje iz TIN / 3DFACE u crtežu; ostalo — `.popr` / CSV iz foldera aktivnog projekta (… za pregled).
Prvi / Krajnji profil	Opseg poprečnih osa (→ = ceo opseg).
Širina levo / desno [m]	Širina preseka od ose; ↔ izjednačava L = D. Ispod piše najveća širina u podacima.
Visina [m]	Visina okvira (skale) profila.
Humus [m]	Crta liniju skidanja humusa zadate debljine (npr. 0.40 m).
Dodatna podešavanja crtanja	Rastojanje u rubrici, kote terena u rubrici, vertikalne linije, skala.
3. Referentna visina	Zadrži referentnu visinu; način (minimalna / srednja / maksimalna) i ref. visina [m] — rezerva ispod terena.
4. Dodatne opcije	Prikaz terena, teren na presecima 3DFACE, karakteristične tačke, oznake kota i offseta, mreža profila, tabela terena kao mreža (korak tabele), korak mreže.
5. Mreža tabela	Broj kolona (X) i redova (Y) po listu; razmak bez preklapanja, ručno zbijanje margine (10–40 %) ili automatski (zbijena margina kod ≥ 12 profila).

Slika 8. Raspored profila u mreži (3 × 2). — **Slika 8.** Raspored profila u mreži (3 × 2).

Slika 9. Jedan profil terena: skala, teren, humus i tabela TCM-1. — **Slika 9.** Jedan profil terena: skala, teren, humus i tabela TCM-1.

Ako nijedna poprečna osa nije vezana za izabranu osovinu, program to javlja i navodi za koje su ose vezane — proverite da ste izabrali istu osovinu kojom su ose crtane.

3.2 3D pregled

TCM3DPREGLED

Ribbon: Poprecni-TCM › Teren i Tabela › 3D pregled
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Teren i Tabela › 3D pregled
Komandna linija: TCM3DPREGLED (alias TCMPOPPREGLED)

Namena

Pregled sklopa: levo tačan 2D poprečni presek (kolovoz, bankine, kosine, kanal, teren), desno 3D prikaz duž trase. Služi za brzu proveru projekta pre crtanja i za izveštaj površina i zapremina po profilima.

Pokrenite komandu; prikaz počinje od profila 1.
Listajte profile tasterima ← → ili dugmadima − / +; Skoči na profil #.
U 3D delu: levi taster miša = orbit, desni / Shift = pan, točkić = zum; Reset pogled.
Menjajte vertikalno uvećanje (V×) i širinu terena u prikazu; Izveštaj otvara tabelu po profilima.

Slika 10. Prozor 3D pregled — poprečni presek. — **Slika 10.** Prozor **3D pregled — poprečni presek**.

Slika 11. Izveštaj — sklop po profilima sa kumulativnim zapreminama. — **Slika 11.** Izveštaj — sklop po profilima sa kumulativnim zapreminama.

Opcija / polje	Značenje
Legenda	Teren, kolovoz, bankina, usek, kanal, nasip.
Vertikalno uvećanje (V×)	1× = stvarne kote; veći V× jasnije prikazuje usek/nasip.
Sklop / Upozorenja	Osovina, teren, kosine; upozorenja (npr. kosina ne dohvata teren).
Izveštaj	Kolovoz L/D, bankina L/D, nagibi, stanje (usek/nasip), površine, Δs, zapremine i kumulativi; Kopiraj CSV.

3.3 Uredi teren

TCMPOPUREDI

Ribbon: Poprecni-TCM › Teren i Tabela › Uredi teren
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Teren i Tabela › Uredi teren
Komandna linija: TCMPOPUREDI

Namena

Tabelarno uređivanje tačaka terena (offset / kota) za svaki nacrtani profil, sa pregledom i navigacijom kroz profile. Profili se posle Primeni ponovo crtaju.

Izaberite profil u listi levo (ili dugmadima |◀ ◀ ▶ ▶| ispod pregleda).
Uredite tačke u tabeli; dodajte, obrišite ili sortirajte tačke.
Po potrebi promenite početnu kotu skale (korak 0.5 m — veća kota = teren niže, više mesta za konstrukciju).
Kliknite Primeni.

Slika 12. Prozor Uređenje poprečnih profila. — **Slika 12.** Prozor **Uređenje poprečnih profila**.

Opcija / polje	Značenje
Lista profila	＋ dodaj, ⧉ kopiraj, 🗑 obriši, ↑ ↓ pomeri profil.
Preseci sa terenom	Offset [m] i kota [m]; + Dodaj tačku, + Dodaj između, Obriši / Uredi tačku, Sortiraj.
Snimi / Učitaj teren	Snima offset/kotu u CSV (podrazumevano folder projekta) / učitava iz CSV.
Opcije prikaza	Teren, vertikalna osa, mreža, boja terena, korak mreže, debljina linije.
NIVELATA	Informativno: iz podužnog profila + širine kolovoza + poprečni nagibi.

Ako crtež nema snimljene profile: „Nema snimljenih poprecnih profila u crtezu. Prvo nacrtajte teren profila (TCMPOPPRF).“

3.4 Uredi tabelu

TCMPOPUREDITAB

Ribbon: Poprecni-TCM › Teren i Tabela › Uredi tabelu
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Teren i Tabela › Uredi tabelu
Komandna linija: TCMPOPUREDITAB

Namena

Menja širinu okvira (levo/desno), širinu kolone naslova i referentnu kotu dna tabele za sve profile ili izabrani opseg, pa osvežava sve elemente na profilima.

Slika 13. Prozor Uredi tabelu. — **Slika 13.** Prozor **Uredi tabelu**.

Opcija / polje	Značenje
Opseg	Svi profili, Između profila, Pojedinačno (izbor u crtežu).
Širina tabele (levo / desno) [m]	Nova širina okvira profila (teren + rubrike).
Širina kolone naslova rubrika	Važi za tip tabele izabranih profila.
Referentna kota dna tabele	Apsolutna kota ili Pomeraj Δ: + gore / − dole (npr. baza 77, visina 6: Δ −1 → 78…84, Δ +1 → 76…82). Visina okvira ostaje ista.

Tip tabele

Dugme Definiši tip tabele… (u Unosu terena) otvara katalog tipova tabele.

Opcija / polje	Značenje
Snimljeni tipovi	Novi, Duplikuj, Obriši. Podrazumevani su TCM-1 (TEREN, rastojanje, NIVELATA, rastojanje) i TCM-2 (sa praznom rubrikom između).
Definicija	Naziv, širina okvira naslova, podrazumevana visina vrste; vrste tabele (naslov, visina reda, boja, visina teksta, decimale) — Dodaj / Gore / Dole / Ukloni.
Globalna podešavanja	Visina brojeva i naslova, decimale, Text Style, orijentacija teksta brojeva, boja okvira i teksta; Primeni globalno na sve vrste.

Naslov u okviru je uvek horizontalan; orijentacija važi za brojeve u tabeli.

3.5 Obriši profil

TCMPOPOBRISI

Ribbon: Poprecni-TCM › Teren i Tabela › Obriši profil
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Teren i Tabela › Obriši profil
Komandna linija: TCMPOPOBRISI

Namena

Briše jedan poprečni profil (klikom u crtežu) ili sve profile osovine.

Slika 15. Prozor Obriši poprečne profile.

Opcija / polje	Značenje
Jedan profil	Klik na tabelu, teren ili niveletu profila: `Izaberite poprečni profil (tabela / teren / niveleta) za brisanje:`.
Posle brisanja jednog	Ostavi rupu (ostali profili ostaju na mestu) ili Rasporedi ostale (bez rupe).
Sve profile ove osovine	Posle potvrde brišu se geometrija, kotiranja, keš zapremina i prazni lejeri `TCM_POP_PRF_*` (purge).

Brisanje svih profila se ne može vratiti sa Undo u svim slučajevima — pre toga snimite crtež.

4. Projektovanje

4.1 Tipski profil

TCMPOPTIP

Ribbon: Poprecni-TCM › Projektovanje › Tipski profil
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Projektovanje › Tipski profil
Komandna linija: TCMPOPTIP

Namena

Editor parametarskog tipskog poprečnog profila: sastavite sklop od elemenata (trake kolovoza, ivične trake, bankine, slojevi KK, kosine, rigole…), pogledajte ga grafički i primenite na opseg poprečnih profila.

Izaberite prikaz Tipski profil (šablon) ili Profil iz projekta.
Dodajte elemente (Dodaj element) ili učitajte Demo šablon; elemente možete duplirati, brisati i preslikati (Ogledalo).
Za izabrani element podesite svojstva (tabela ispod).
Izaberite opseg primene, proverite (Proveri profil) i kliknite Primeni. Sačuvaj šablon čuva sklop za druge projekte.

Slika 16. Prozor Editor tipskog poprečnog profila. — **Slika 16.** Prozor **Editor tipskog poprečnog profila**.

Opcija / polje	Značenje
Naziv / Oznaka	Ime elementa i kod (npr. KOL_L).
Uključen	Isključen element se ne primenjuje.
Strana	Leva, Desna, Obe, Centar.
Širina [m]	Konstantna vrednost, iz projekta (TCMKOLSIR) ili po stacionaži.
Poprečni nagib [%]	Pad ka spolja.
Debljina [m]	Za slojeve; merena vertikalno ili normalno na površinu.
Kosina usek / nasip 1:x	Za element kosine.
Primena	Opseg (svi / između / jedan), prvi i poslednji profil, pregled profila iz projekta (◀ ▶).

Slika 17. Primer tipskog profila: 2 × 3.25 m + ivične trake 0.30 m, bankine 1.00 m, slojevi KK i kosine 1:1.5. — **Slika 17.** Primer tipskog profila: 2 × 3.25 m + ivične trake 0.30 m, bankine 1.00 m, slojevi KK i kosine 1:1.5.

4.2 TCS (klasično)

TCMTCS

Ribbon: Poprecni-TCM › Projektovanje › TCS (klasično)
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Projektovanje › TCS (klasično)
Komandna linija: TCMTCS (alias TCMTIPSKI)

Namena

Jednostavan tipski poprečni sklop za osovinu: širine kolovoza i bankina, nagibi kosina i kanal. Snimanje ažurira kosine (TCMKOSINA) i podrazumevane širine — isti izvor koriste 3D pregled i zapremine.

Slika 18. Prozor Tipski poprečni sklop (TCS). — **Slika 18.** Prozor **Tipski poprečni sklop (TCS)**.

Opcija / polje	Značenje
Kolovoz levo / desno (m)	Širina kolovoza od ose.
Bankina levo / desno (m)	Širina bankine.
Usek / Nasip 1 : n	Nagibi kosina.
Kanal / jarak	Oblik (trapez / V-jarak), dubina, širina dna, foreslope i backslope 1:n, strane (levo / desno).
Max daylight (m)	Najveća dužina traženja preseka kosine sa terenom.
Korak uzorkovanja (m)	Korak uzorkovanja terena.
Obriši TCS	Briše sklop za osovinu („TCS za „OSA-1“ obrisan.“).

Posle snimanja pokrenite TCMKOSINA ili TCMKANAL da osvežite crtež. Stil linija kanala: TCMSITPOD › Kanali.

5. Izvoz i iskolčenje

5.1 Iskolčenje

TCMISKOLCENJE

Ribbon: Poprecni-TCM › Izvoz i iskolčenje › Iskolčenje
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Izvoz i iskolčenje › Iskolčenje
Komandna linija: TCMISKOLCENJE

Namena

Računa tačke za iskolčenje iz poprečnih profila i parametarskog modela (osa, ivice kolovoza, bankine, nožice kosina, kanali): stacionaža, offset, koordinate Y/X i kota Z. Tačke se ucrtavaju u situaciju i izvoze u CSV/TXT za geodetski instrument.

Izaberite osovinu i stacionaže: od–do, korak, ručne stacionaže (odvojene ; , ili razmakom), postojeći poprečni profili, karakteristične stacionaže (PC/PT…).
Izaberite jedinicu crteža, debljinu sloja (površina sa koje se uzima kota) i elemente.
Kliknite Izračunaj / Osveži; pregledajte tačke (filter po stacionaži, sloju i statusu) i poprečni presek.
Ucrtaj tačke crta krstiće i oznake; Prikaži u crtežu zumira; Izvezi… snima fajl.

Slika 19. Prozor Iskolčenje. — **Slika 19.** Prozor **Iskolčenje**.

Opcija / polje	Značenje
Ispis u crtežu	Krstić (marker) i tekstualna oznaka: oznaka tačke, stacionaža, offset, kota Z, koordinate X,Y; visina teksta, boje, font.
Tabela tačaka	Izvoz (☑), oznaka, stacionaža, sloj, offset, X, Y, Z, status (OK / upozorenje / nedostupno), napomena.
Izvoz	Vrsta fajla, separator, broj decimala, redosled XY; pregled prvih redova.
Zastareo skup	Ako se projekat promeni posle proračuna, prozor javlja da je skup zastareo — kliknite Izračunaj / Osveži.

Slika 20. Ucrtane tačke iskolčenja u situaciji. — **Slika 20.** Ucrtane tačke iskolčenja u situaciji.

6. Planimetrisanje i zapremine

6.1 Planimetrisanje

TCMPLANIMETRISANJE

Ribbon: Poprecni-TCM › Planimetrisanje › Planimetrisanje
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Planimetrisanje › Planimetrisanje
Komandna linija: TCMPLANIMETRISANJE (alias TCMPLANIM)

Namena

Računa površine (F) ili dužine (L) količina na poprečnim profilima — iskop, nasip, humus, slojevi… — i upisuje oznake F(Naziv)=… / L(Naziv)=… na profile. Te oznake koristi komanda Zapremine.

Izaberite način rada: Interaktivno, Između profila, Svi profili ili Jedan profil.
Izaberite tip (Dužina L / Površina Z) i naziv količine iz kataloga (🔧 uređuje katalog).
Izaberite način definisanja poligona: Unutrašnja tačka (klik unutar zatvorene površine) ili Ručni izbor polilinije.
Izaberite dodatne postavke (koji elementi ograničavaju površinu) i kliknite OK, pa klikćite u crtežu.

Slika 21. Prozor Definisanje količina. — **Slika 21.** Prozor **Definisanje količina**.

Opcija / polje	Značenje
Uzeti u obzir obuhvaćene elemente	Granice su elementi projekta u profilu.
Uzeti u obzir NPP elemente i teren	Elementi projekta + linija terena (npr. iskop/nasip).
Uzeti u obzir NPP elemente i humus	Granica je linija humusa.
Koristi sve	Sve linije u profilu.

Slika 22. Katalog količina: ime, šrafura, boja, kod, gustina šrafure. — **Slika 22.** Katalog količina: ime, šrafura, boja, kod, gustina šrafure.

Slika 23. Planimetrija iskopa i nasipa na profilu. — **Slika 23.** Planimetrija iskopa i nasipa na profilu.

Ako oko tačke nema zatvorenog poligona: „Nije pronađen zatvoren poligon oko tačke. Pokušajte ponovo.“

6.2 Zapremine

TCMZAPREMINA

Ribbon: Poprecni-TCM › Planimetrisanje › Zapremine
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Planimetrisanje › Zapremine
Komandna linija: TCMZAPREMINA (alias TCMZAPPLAN)

Namena

Sabira planimetrisane količine sa svih profila osovine i računa zapremine metodom srednjih površina, sa kumulativom. Rezultat se prikazuje u tabeli, može da se ubaci u crtež i izveze u CSV/PDF.

Slika 24. Izveštaj Zapremine — planimetrija sa profila. — **Slika 24.** Izveštaj **Zapremine — planimetrija sa profila**.

Slika 25. Prozor Tabela zapremina (stil, kolone, prelom, izlaz). — **Slika 25.** Prozor **Tabela zapremina** (stil, kolone, prelom, izlaz).

Opcija / polje	Značenje
Stil tabele	Snimljeni stilovi; Sačuvaj stil…, ↺ podrazumevani.
Opseg i količine	Svi profili ili između profila; izbor količina (Sve / Ništa).
Kolone	#, profil, stacionaža, Δs, mera (F/L), zapremina, Σ kumulativ; decimale; redosled i širine.
Font, boje, prelom	Font, visina teksta i reda, boje; prelom po broju redova ili visini stranice, raspored delova.
Izlaz	Ubaci tabelu u crtež (sloj `TCM_ZAPREMINE`), izvezi CSV, izvezi PDF, ažuriraj postojeću.

Bez planimetrije: „Nema F()/L() oznaka na poprečnim profilima. Prvo obradite količine (npr. TCMPOPSLOJ / planimetrija), pa ponovo TCMZAPREMINA.“

7. Elementi kolovozne konstrukcije (KK)

7.1 Kolovoz

TCMPOPKOLOVOZ

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Kolovoz
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Kolovoz
Komandna linija: TCMPOPKOLOVOZ

Namena

Crta kolovoz (liniju nivelete) na postojećim poprečnim profilima: kota u osi iz podužnog profila, širine traka iz TCMKOLSIR i poprečni nagibi iz TCMNAGIB. Upisuje kote i rastojanja u rubrike NIVELATA.

Izaberite tip širina traka (TCMKOLSIR) — tabela prikazuje trake levo/desno i ukupnu širinu; Uredi širine… otvara TCMKOLSIR.
Izaberite opseg profila (ili listu izabranih profila).
Po potrebi podesite referentnu visinu (min / srednja / max) — prostor između dna okvira i nivelete.
Proverite pregled (‹ › listanje profila, dinamički pregled), rubrike i opcije, pa kliknite Nacrtaj kolovoz.

Slika 26. Prozor Crtanje kolovoza. — **Slika 26.** Prozor **Crtanje kolovoza**.

Opcija / polje	Značenje
Šablon	Snimljena podešavanja; Sačuvaj kao…, Vrati podrazumevano.
Tip širina traka	Tip iz Situacije (TCMKOLSIR); ↻ osvežava listu. Trake mogu da se isključe (kolona Aktivna).
Opseg profila	Svi / između / jedan; samo izabrani profili (lista).
Referentna visina	Zadrži referentnu visinu; način i visina nivelete iznad dna okvira [m].
Ispis u rubrikama	Koji podatak (kote nivelete, rastojanja, nagib) ide u koju rubriku; ispis oznaka na trakama.
Opcije crtanja	Ažuriraj postojeći kolovoz, prikaži izveštaj, proveri podatke pre crtanja.
Linija kolovoza	Boja (ACI ili po sloju) i debljina — podrazumevano crvena (ACI 1), 0.30 mm; uključite LWDISPLAY da vidite debljinu.

Slika 27. Kolovoz na profilu: kota u osi iz podužnog profila, nagibi 2.5 %. — **Slika 27.** Kolovoz na profilu: kota u osi iz podužnog profila, nagibi 2.5 %.

Ako širine nisu definisane, program nudi otvaranje TCMKOLSIR („Otvaram TCMKOLSIR…“).

7.2 Bankina

TCMPOPBANKINA

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Bankina
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Bankina
Komandna linija: TCMPOPBANKINA

Namena

Crta bankinu od ivice kolovoza: širina a, nagib b na gornjoj i c na donjoj ivici (% ka spolja), u nasipu i/ili useku.

Slika 28. Prozor Bankina. — **Slika 28.** Prozor **Bankina**.

Opcija / polje	Značenje
Opseg profila	Interaktivno (između profila), svi, jedan, izabrani.
Strana	Obe, samo levo, samo desno.
Način nagiba	Nagib je konstantan, Paralelno sa kolovozom, Min. nagib s obzirom na kolovoz.
Crtaj u nasipu / useku	Gde se bankina crta.
Sačuvaj u TCMKOLSIR / TCMNAGIB	Ažurira širinu bankine i osnovni nagib u situaciji.
Lejer / Boja	Podrazumevano `TCM_POP_PRF_BANKINA`, ByLayer ili ACI.
Oznaka, a, b, c	Oznaka elementa (BANK), dužina a [m] (npr. 1.00), nagib b i c [%] (npr. 6.0).

Zahteva nacrtane profile (TCMPOPPRF) i kolovoz (TCMPOPKOLOVOZ). Bankina je zasebna linija od ivice kolovoza — ne spaja se u sklop.

7.3 Slojevi kolovoza

TCMPOPSLOJ

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Slojevi kolovoza
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Slojevi kolovoza
Komandna linija: TCMPOPSLOJ

Namena

Crta slojeve kolovozne konstrukcije ispod nivelete (ili iznad postojećeg kolovoza kod rehabilitacije), sa šrafurom i planimetrijom površine sloja — za količine materijala.

Izaberite opseg profila i režim: Klasični KK (ispod nivelete) ili Overlay / rehabilitacija (1 ili 2 sloja, oznaka i debljina 2. sloja, lejer 2).
Unesite oznaku sloja i parametre a (debljina), b (nagib), c (pomak) i stranu.
Izaberite način iscrtavanja: elementi ili tačke na elementima (Izaberi u crtežu); bez izbora koristi se niveleta kolovoza.
Podesite planimetriju (naziv količine, položaj oznake F(…)) i prikaz (lejer, boja, šrafura), pa Nacrtaj sloj.
Ponovite za sledeći sloj — svaki novi sloj se crta ispod prethodnog.

Slika 29. Prozor Slojevi kolovozne konstrukcije. — **Slika 29.** Prozor **Slojevi kolovozne konstrukcije**.

Opcija / polje	Značenje
a — Debljina [cm]	Debljina sloja.
b — Nagib [1:x]	Nagib bočne ivice sloja.
c — Pomak [cm]	Proširenje sloja van ivice gornjeg sloja.
Planimetrisanje	Naziv količine (katalog ⚙ Podesi…) i položaj oznake: automatski (gornji levi) ili ručno u crtežu.
Prikaz sloja	Lejer, boja (po sloju / ACI), šrafura (ANSI31, ANSI32, AR-SAND, SOLID).
Ažuriraj / Obriši	Ažuriraj postojeći sloj, obriši u opsegu, obriši sve oznake; Obriši slojeve….

Slika 30. Slojevi KK: AB 5 cm, BNS 7 cm, tampon 30 cm (pomak 20 cm) sa oznakama F(…). — **Slika 30.** Slojevi KK: AB 5 cm, BNS 7 cm, tampon 30 cm (pomak 20 cm) sa oznakama F(…).

7.4 Uredi profil

TCMUREDIPRF

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Uredi profil
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Uredi profil
Komandna linija: TCMUREDIPRF (alias TCMPOPUREDIKK)

Namena

Tabelarno uređivanje širina, nagiba, kote nivelete i debljina slojeva po profilu — pojedinačno ili grupno za više označenih profila.

Slika 31. Prozor Uređivanje profila. — **Slika 31.** Prozor **Uređivanje profila**.

Opcija / polje	Značenje
Tabela profila	#, stacionaža, širina L/D [m], nagib L/D [%], niveleta Z [m]; ✓ označava profile za grupnu izmenu (Sve / Ništa).
Grupna izmena izabranih	Izmena jedne ćelije primenjuje se na sve označene profile.
Slojevi KK	Debljina, nagib i pomak slojeva izabranog profila.
Primeni na crtež	Ponovo crta izmenjene profile.

Zahteva nacrtane profile i bar jedan sloj kolovozne konstrukcije.

7.5 Kosina

TCMPOPKOSINA

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Kosina
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Kosina
Komandna linija: TCMPOPKOSINA

Namena

Crta kosine useka i nasipa od kolovoza, bankine ili sklopa do terena ili humusa, ili fiksne dužine i nagiba; podržava stepenaste i lomljene kosine.

Slika 32. Prozor Kosina. — **Slika 32.** Prozor **Kosina**.

Opcija / polje	Značenje
Način crtanja	Do linije terena; do linije humusa; do humusa u nasipu, do terena u useku; fiksna dužina i nagib.
Stepenasta kosina	Kosina sa stepenicima (bermama).
Dodatne postavke	Standard, RAS-Q '96, Lomljena kosina (⚙ otvara parametre loma).
Crtati u nasipu / useku	Gde se kosina crta.
Priključenje na	Kolovoz (ivica nivelete), bankina (spoljašnja ivica) ili sklop (DesignPoints).
Oznaka, a, b	Oznaka (POKOS), dužina a [m] (za fiksnu dužinu), nagib b u jedinici 1:x, % ili °.

Slika 33. Lomljena kosina: c = visina loma, d = nagib donjeg dela. — **Slika 33.** Lomljena kosina: c = visina loma, d = nagib donjeg dela.

Slika 34. Kosina do terena, do humusa i lomljena kosina. — **Slika 34.** Kosina do terena, do humusa i lomljena kosina.

7.6 Briši elemente

TCMPOPBRISIELEM

Ribbon: Poprecni-TCM › Elementi KK › Briši elemente
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Elementi KK › Briši elemente
Komandna linija: TCMPOPBRISIELEM

Namena

Briše izabrane vrste elemenata na opsegu profila — bankine, kolovoz, slojeve KK, kosine, kanale, kotiranja, planimetriju — bez brisanja samih profila.

Izaberite opseg profila.
Označite vrste elemenata u listi (Sve / Ništa) ili ⌖ Izaberi na crtežu — klik na element označava njegov tip.
Kliknite Obriši.

Slika 35. Prozor Briši elemente. — **Slika 35.** Prozor **Briši elemente**.

Slika 36. Količine po profilima — pregled zaostalih elemenata i količina po profilu; brisanje izabranog. — **Slika 36.** **Količine po profilima** — pregled zaostalih elemenata i količina po profilu; brisanje izabranog.

8. Kotiranje

8.1 Kotiranje nagiba

TCMPOPNAGIB

Ribbon: Poprecni-TCM › Kotiranje › Kotiranje nagiba
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Kotiranje › Kotiranje nagiba
Komandna linija: TCMPOPNAGIB

Namena

Kotira poprečne nagibe kolovoza, bankina i kosina (tekst + strelica) na opsegu profila — automatski iz TCMNAGIB, izborom elementa ili sa dve tačke.

Slika 37. Prozor Kotiranje nagiba. — **Slika 37.** Prozor **Kotiranje nagiba**.

Opcija / polje	Značenje
Način izbora	Iz TCMNAGIB — čita sačuvane nagibe; Element — segment na jednom profilu, pa na opseg; Dve tačke.
Segmenti	Kolovoz levo/desno, bankine, kosine; znak + za uspon; apsolutna vrednost (strelica = pad); zameni postojeće.
Oznake	Visina [mm], decimale, položaj (automatski / iznad / ispod), izbegavanje preklapanja.
Napredno	Prag ≈0 % (linija bez strelice), min. dužina segmenta, min. razmak oznaka, preskakanje kratkih segmenata.
Nagib i prikaz	Format kolovoza (%, 1:x, x:1, ‰) i kosine (1:x, x:1, %); stil simbola iz kataloga ili DWG bloka; boja.

8.2 Nadvišenje

TCMPOPNADV

Ribbon: Poprecni-TCM › Kotiranje › Nadvišenje
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Kotiranje › Nadvišenje
Komandna linija: TCMPOPNADV

Namena

Upisuje razliku Δ = niveleta − teren na izabranim mestima (osa, ivice, dodatne pozicije): + nasip, − usek.

Slika 38. Prozor Nadvišenje kolovoza u odnosu na teren. — **Slika 38.** Prozor **Nadvišenje kolovoza u odnosu na teren**.

Opcija / polje	Značenje
Mesta merenja	Sredina (osa) i ivice sa offsetom (npr. ±5.00 m); + Dodaj poziciju.
Prikaz oznaka	Visina teksta, decimale, boje teksta i linije, font, min \|Δ\| [cm], predznak, vertikalna linija niveleta−teren.
Pregled	Jedinica cm ili m; samo razlike veće od minimuma.

Slika 39. Oznake nadvišenja u cm. — **Slika 39.** Oznake nadvišenja u cm.

8.3 Kotiranje visina

TCMKOTVISINA

Ribbon: Poprecni-TCM › Kotiranje › Kotiranje visina
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Kotiranje › Kotiranje visina
Komandna linija: TCMKOTVISINA; brisanje TCMKOTVISINAOBRISI

Namena

Kotira kote (visine) na profilima: teren, niveleta, osa, ivice, bankine — sa simbolom kote.

Slika 40. Prozor Kotiranje visina. — **Slika 40.** Prozor **Kotiranje visina**.

Opcija / polje	Značenje
Opseg	Između profila, jedan, svi, izabrani, između stacionaža; obrnuti redosled, samo vidljivi, preskoči kotirane, ažuriraj postojeće.
Šta se kotira	Teren, niveleta, teren + niveleta, osa, leva / desna / obe ivice, osa + ivice, bankina.
Interaktivni način	Automatski — po izboru „Šta se kotira“; Uzorak → svi profili — tačke na jednom profilu, isto na svim; Proizvoljno — kota na mestu klika (Enter = dijalog).
Format oznake	Visina [mm], decimale, decimalni zarez/tačka, sloj (`TCM_POP_PRF_KOTV`), prefiks/sufiks, ugao i ofset teksta, boje, faktor razmere.
Simbol kote	Položaj simbola, veličina, povezna linija; Izaberi simbol… (katalog ili AutoCAD blok).

8.4 Dužine

TCMKOTDUZ

Ribbon: Poprecni-TCM › Kotiranje › Dužine
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Kotiranje › Kotiranje dužina
Komandna linija: TCMKOTDUZ; brisanje TCMKOTDUZOBRISI

Namena

Kotira dužine segmenata na profilima AutoCAD kotama (DIMLINEAR): pojedinačno, lančano, ukupnu širinu ili proizvoljno.

Slika 41. Prozor Kotiranje dužina. — **Slika 41.** Prozor **Kotiranje dužina**.

Opcija / polje	Značenje
Način kotiranja	Dužina segmenta, horizontalna projekcija, lančano, ukupna širina, izbor elementa u crtežu, dve tačke (uzorak za sve profile), proizvoljno (profil po profil).
Orijentacija	Samo horizontalno ili samo vertikalno.
Segmenti	Kolovoz levo/desno, bankine, ivičnjaci/kanali, kosine, svi.
Oznake	Visina [mm], decimale, jedinica (m / cm / mm / crtež), položaj, prefiks/sufiks, prikaz jedinice.
Kotna linija	Odstojanje od osovine (+ iznad / − ispod; ⌖ klik u crtežu), razmak paralelnih, produženje, pitanje za položaj pri primeni.
Sloj i stil	Sloj `TCM_POP_PRF_KOTD`, DimStyle (R100, R500…).

Slika 42. Kotiranje nagiba, kota i dužina na profilu. — **Slika 42.** Kotiranje nagiba, kota i dužina na profilu.

9. Uređenje elemenata

9.1 Produženje / Skraćenje

TCMPOPPRODUZI

Ribbon: Poprecni-TCM › Uređenje › Produženje / Skraćenje
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Uređenje › Produženje / Skraćenje
Komandna linija: TCMPOPPRODUZI, TCMPOPSKRATI

Namena

Produžava ili skraćuje elemente na profilima: oba elementa do preseka ili jedan element do drugog (granica ostaje). Izmena se primenjuje na ceo izabrani opseg — na elemente istog lejera, uloge i strane.

Izaberite način rada i opseg profila.
Obeležite Element 1 i Element 2 na crtežu (⌖) — kliknite bliže kraju koji menjate.
Kliknite OK.

Slika 43. Prozor Produživanje (isti izgled ima Skraćivanje). — **Slika 43.** Prozor **Produživanje** (isti izgled ima **Skraćivanje**).

Ako elementi nisu obeleženi: „Obeležite oba elementa (⌖).“

9.2 Linija

TCMPOPLINIJA

Ribbon: Poprecni-TCM › Uređenje › Linija
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Uređenje › Linija
Komandna linija: TCMPOPLINIJA

Namena

Crta liniju na opsegu profila: iz izabrane tačke (dužina a i nagib b) ili između dva elementa — npr. zid, rigola, pomoćna linija.

Slika 44. Prozor Linija. — **Slika 44.** Prozor **Linija**.

Opcija / polje	Značenje
Način iscrtavanja	Iz izabrane tačke (seed tačka na elementu) ili između dva elementa (1, 2).
Uslovi	Crtaj u nasipu / useku.
Konfiguracija	Oznaka, dužina a, nagib b u °, %, 1:x, x:1 ili ‰; lejer (`TCM_POP_PRF_LINIJA`).

9.3 Pomeri

TCMPOPPOMERIELEM

Ribbon: Poprecni-TCM › Uređenje › Pomeri
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Uređenje › Pomeri
Komandna linija: TCMPOPPOMERIELEM

Namena

Premešta elemente na opsegu profila (ili u području) za zadati pomeraj: Apsolutno (dx / dy upisano ili pokazano sa „+“) ili Relativno (bazna pa ciljna tačka). Posle OK izaberite elemente.

Slika 45. Prozor Premeštanje. — **Slika 45.** Prozor **Premeštanje**.

Slika 46. Produženje, skraćenje, linija i pomeranje. — **Slika 46.** Produženje, skraćenje, linija i pomeranje.

10. Kanali

10.1 Kanal / jarak

TCMKANAL

Ribbon: Poprecni-TCM › Kanali › Kanal / jarak
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Kanali › Kanal / jarak
Komandna linija: TCMKANAL; brisanje TCMKANALOBRISI

Namena

Crta kanal (jarak) uz kolovoz na poprečnim profilima — trapezni ili V, konstantne ili maksimalne dubine, plivajući ili do presečne tačke — između profila ili interaktivno; opciono i u situaciji.

Izaberite opseg: Između profila ili Interaktivno (klik na profile).
Podesite tip jarka, dubinu a i referencu dubine, priključak, dno (c), prvu (b) i drugu kosinu (d, e).
Izaberite uslove (strane, nagib elementa, situacija) i kliknite OK.

Profil za kanal [Enter=dijalog]: klik na profil Tačka priključenja kanala: klik Tačka za referentnu dubinu: klik

Slika 47. Prozor Kanal. — **Slika 47.** Prozor **Kanal**.

Opcija / polje	Značenje
Tip jarka	Konstantna dubina, maksimalna dubina, plivajući, presečna tačka.
a … dubina / referenca	Dubina od: kraj bankine, sredina kolovoza, teren, ivica kolovoza, dno sloja kolovoza ili izabrana tačka (⌖).
f … ispod terena	Dubina ispod terena (za plivajući tip).
Priključak	Bankina, ivica kolovoza ili tačka na crtežu (⌖).
Dno	Ravno (širina c) ili V.
Prva / druga kosina	b — nagib prve kosine; druga do terena, do humusa ili konstantne visine e, nagib d.
Uslovi	Na elementu pozitivnog / negativnog nagiba, leva / desna strana, takođe u situaciji (TCMKOSINA), kanal uključen.
Obriši kanal	Uklanja kanal sa profila.

Slika 48. Geometrija trapeznog kanala. — **Slika 48.** Geometrija trapeznog kanala.

11. Zatvaranje modula

11.1 Zatvori modul Poprečni

TCMPOPRCLOSE

Ribbon: Poprecni-TCM › Zatvori › Zatvori
Klasičan meni: TCM POPREČNI › Zatvori modul Poprečni
Komandna linija: TCMPOPRCLOSE

Zatvara tab Poprecni-TCM i meni TCM POPREČNI i vraća na tab TCM-ROADS. Profili ostaju u crtežu. Dugme TCM Projekat otvara panel projekta sa osovinama, terenima i profilima.

12. Primer: od terena do zapremina i iskolčenja

Priprema: osovina OSA-1 sa poprečnim osama na 20 m, teren (TIN), niveleta u podužnom profilu, širine (TCMKOLSIR) i poprečni nagibi (TCMNAGIB).
Teren: Teren profila › tip TCM-1, razmera 1:100, širina ±20 m, visina 6 m, humus 0.40 m, mreža 5 × 3 › OK › klik u crtežu.
Kolovoz: Kolovoz › tip 2×3.25 + 0.30, svi profili › Nacrtaj kolovoz.
Bankine: a = 1.00 m, b = c = 6 %, obe strane, u nasipu i useku.
Slojevi: AB 11s 5 cm, BNS 22sA 7 cm, tampon 30 cm (pomak 20 cm) sa planimetrijom.
Kosine i kanal: Kosina 1:1.5 do humusa u nasipu / do terena u useku; Kanal trapez 0.40 m u useku.
Provera: 3D pregled kroz sve profile; ispravke u Uredi profil.
Kotiranje: nagibi (iz TCMNAGIB), kote osa + ivice, dužine lančano + ukupno, nadvišenje.
Količine: Planimetrisanje iskopa, nasipa i humusa (svi profili) › Zapremine › tabela u crtež i CSV.
Iskolčenje: tačke ose, ivica, bankina i nožica kosina › Izvezi CSV za instrument.

13. Rešavanje problema i česta pitanja

Problem	Rešenje
„…nijedna nije vezana za osovinu…“ pri TCMPOPPRF	Poprečne ose pripadaju drugoj osovini — izaberite istu osovinu kojom su ose crtane ili ih ponovo učitajte (Situacija › Učitaj pop. ose).
„Nije izabran teren (3DFACE / TIN)“	U crtežu nema terena ili nije izabran — napravite teren u modulu Teren ili izaberite .popr/CSV fajl.
Kolovoz se ne crta	Proverite niveletu (Podužni profil), širine (TCMKOLSIR) i nagibe (TCMNAGIB); uključite „Proveri podatke pre crtanja“.
Bankina / kosina nije nacrtana	Prvo mora postojati kolovoz (TCMPOPKOLOVOZ); proverite opcije „Crtaj u nasipu / useku“.
Kosina ne dohvata teren	Teren je uži od kosine — povećajte širinu profila (Uredi tabelu) ili max daylight (TCS).
Zapremine javljaju da nema F()/L() oznaka	Prvo planimetrišite količine (TCMPLANIMETRISANJE) ili slojeve sa planimetrijom (TCMPOPSLOJ).
„Nije pronađen zatvoren poligon oko tačke“	Površina nije zatvorena — produžite elemente (Produženje) ili izaberite drugu dodatnu postavku granica.
Oznake se preklapaju	Uključite „Automatski izbegni preklapanje“ i povećajte min. razmak oznaka.
Iskolčenje javlja da je skup zastareo	Projekat je menjan posle proračuna — kliknite Izračunaj / Osveži.
Meni TCM POPREČNI se ne vidi	Uključite `MENUBAR` = 1.

14. Dodatak A — spisak komandi modula Poprečni profili

Komanda	Funkcija	Panel
`TCMPOPPRF`	Teren profila (crtanje poprečnih profila)	Teren i Tabela
`TCM3DPREGLED`	3D pregled (alias TCMPOPPREGLED)	Teren i Tabela
`TCMPOPUREDI`	Uredi teren	Teren i Tabela
`TCMPOPUREDITAB`	Uredi tabelu	Teren i Tabela
`TCMPOPOBRISI`	Obriši profil	Teren i Tabela
`TCMPOPTIP`	Tipski profil (editor)	Projektovanje
`TCMTCS`	TCS klasično (alias TCMTIPSKI)	Projektovanje
`TCMISKOLCENJE`	Iskolčenje	Izvoz i iskolčenje
`TCMPLANIMETRISANJE`	Planimetrisanje (alias TCMPLANIM)	Planimetrisanje
`TCMZAPREMINA`	Zapremine (alias TCMZAPPLAN)	Planimetrisanje
`TCMPOPKOLOVOZ`	Kolovoz	Elementi KK
`TCMPOPBANKINA`	Bankina	Elementi KK
`TCMPOPSLOJ`	Slojevi kolovoza	Elementi KK
`TCMUREDIPRF`	Uredi profil (alias TCMPOPUREDIKK)	Elementi KK
`TCMPOPKOSINA`	Kosina	Elementi KK
`TCMPOPBRISIELEM`	Briši elemente	Elementi KK
`TCMPOPNAGIB`	Kotiranje nagiba	Kotiranje
`TCMPOPNADV`	Nadvišenje	Kotiranje
`TCMKOTVISINA`	Kotiranje visina	Kotiranje
`TCMKOTVISINAOBRISI`	Obriši kote visina	samo komandna linija
`TCMKOTDUZ`	Kotiranje dužina	Kotiranje
`TCMKOTDUZOBRISI`	Obriši kote dužina	samo komandna linija
`TCMPOPPRODUZI`	Produženje	Uređenje
`TCMPOPSKRATI`	Skraćenje	Uređenje
`TCMPOPLINIJA`	Linija	Uređenje
`TCMPOPPOMERIELEM`	Pomeri elemente	Uređenje
`TCMKANAL`	Kanal / jarak	Kanali
`TCMKANALOBRISI`	Obriši kanal	samo komandna linija
`TCMPOPRCLOSE`	Zatvori modul Poprečni	Zatvori

15. Dodatak B — lejeri modula Poprečni profili

Lejer	Sadržaj
`TCM_POP_PRF_*`	Grupa lejera poprečnih profila (okvir, teren, tabela, elementi) — prazni se brišu (purge) pri brisanju svih profila
`TCM_POP_PRF_BANKINA`	Bankine (podrazumevano)
`TCM_POP_PRF_KOTV`	Kotiranje visina
`TCM_POP_PRF_KOTD`	Kotiranje dužina
`TCM_POP_PRF_LINIJA`	Linije (TCMPOPLINIJA)
`TCM_AB_Poprecni`	Drugi sloj u režimu overlay / rehabilitacija (podrazumevano)
`TCM_ZAPREMINE`	Tabela zapremina

Lejeri slojeva KK zadaju se u prozoru Slojevi kolovoza; boje i stilovi kanala u TCMSITPOD › Kanali.

16. Istorija verzija uputstva

Verzija	Datum	Izmene
1.0	septembar 2026.	Prvo izdanje uputstva za modul POPREČNI PROFILI — sve komande taba Poprecni-TCM i menija TCM POPREČNI, sa slikama prozora i rezultata.